Trong những ngày giao mùa, thời tiết bất thường, lúc mưa lúc nắng. Đây là khoảng thời gian tạo nhiều cơ hội cho các loại bệnh viêm nhiễm phát sinh và lan rộng, ảnh hưởng đến hoạt động của hệ tiêu hoá (kiết lỵ, tiêu chảy…), hô hấp (ho, viêm mũi xoang, cảm lạnh, cảm nắng)...
Đậu ván trắng (bạch biển đậu): đậu ván trắng có vị ngọt, tính bình, không độc, tác dụng hoà ngũ tạng, kiện tỳ, trừ phong, trừ thử nhiệt. Thường dùng trong các trường hợp: cảm nắng khát nước, nôn mửa, ngộ độc rượu, tiêu chảy, ăn uống kém. Dùng loại đậu ván già, phơi hoặc sấy khô, rang chín vàng để nấu nước uống giải nhiệt, giải khát vào mùa nắng nóng. Gia đình 4 – 5 người chỉ cần dùng khoảng 100g đậu ván rang vàng, nấu với 3 – 4 lít nước sẽ có món giải khát bổ dưỡng, an toàn và ngon miệng.
Sắn dây (cát căn): sắn dây có vị ngọt, tính mát, tác dụng trừ phiền nhiệt, làm mát da thịt, giải độc, giãn cơ, thông đại tiểu tiện. Thường dùng trong các trường hợp khát nước, cơ thể nóng nực, nôn mửa, lỵ ra máu, say rượu, mụn nhọt, cảm sốt, nhức đầu, phòng ngừa các loại rôm sảy phát sinh do thời tiết nóng bức.
Dùng củ sắn dây tươi, gọt bỏ vỏ ngoài, rửa thật sạch rồi giã nát, vắt lấy nước, hấp chín để uống. Có thể dùng củ sắn dây nấu chín, lấy nước uống thay nước trà, hoặc dùng bột sắn dây hoà với nước sôi uống. Bột sắn dây 20 – 30g, hoà với nước sôi để nguội (350ml) thêm chút đường cho dễ uống. Ngày uống 2 – 3 lần.
Nước mía (cam giá): nước mía tính mát, không độc, tác dụng thanh nhiệt, trừ phiền, giáng hoả, thông đàm, làm ngừng nôn mửa, điều hoà chức năng dạ dày, nhuận trường, giã rượu, mạnh gân cốt, dưỡng huyết, lợi tiểu, tăng cường sinh lực.
Ngày dùng 250 – 500g mía tươi, rửa sạch, róc bỏ vỏ, chặt từng miếng nhỏ để ăn, hoặc ép lấy nước mía uống; có thể thêm ít nước chanh, quất, cam. Người bụng lạnh, dễ tiêu chảy có thể dùng nước mía hấp chín hoặc nấu chín để uống.
Rau má: rau má có vị ngọt, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải độc, lợi tiểu.
Ngày dùng 30 – 50g rau má tươi (có thể nhiều hơn), rửa thật sạch rồi giã nát hoặc xay nhuyễn, vắt lấy nước, pha nước hoặc nước dừa uống. Có thể nấu canh hoặc nấu lấy nước uống thay nước trà trong ngày.
Cháo rau má: rau má tươi 100g, đậu xanh 50g, gạo tẻ 50g. Rau má rửa sạch cắt nhỏ; gạo, đậu xanh cho vào nồi với lượng nước vừa đủ để nấu thành cháo nhừ. Cho tiếp rau má vào, nấu sôi lại vài phút. Ăn nóng với ít muối hoặc đường.
Trà xanh hoặc trà tươi: trà xanh có vị đắng, tính mát, tác dụng thanh nhiệt, giải khát, tiêu thực, lợi tiểu, định thần, làm cho đầu não được thư thái, da thịt được mát mẻ, giúp phòng ngừa mụn nhọt, cầm tả lỵ. Có thể dùng trà tươi nấu nước (thêm ít gừng tươi) uống, hoặc dùng trà xanh (chế biến từ cây trà mà vẫn còn giữ được màu xanh) hãm với nước sôi để uống.
Nho tươi 250g, trà xanh 25g, mật ong vừa đủ. Nho bỏ cuống, nghiền nát, cho vào vải sạch vắt lấy nước. Gừng thái vụn, giã nát, vắt lấy nước. Để trà xanh trong cốc to, rót nước sôi, hãm trong ít phút. Cho 50ml nước nho, nước gừng 50ml, mật ong vào khuấy đều. Uống lúc còn nóng. Công dụng phòng ngừa và chữa cảm lạnh trong mùa nóng – như đang ra mồ hôi mà lại đi tắm hoặc bị mắc mưa, ngồi quá lâu trong phòng lạnh…
Sinh tố dâu tây: dâu tươi xắt nhỏ 100g. Xirô 1 muỗng càphê. Nước cốt chanh 1 muỗng càphê. Nước sôi để nguội 1/2 ly. Cho hỗn hợp trên vào máy xay nhuyễn. Cho ra ly uống liền giúp an thần dễ ngủ.
Nước nấu dâu tây, bưởi: dâu tươi 200g, bưởi tươi 100g, thêm đường trắng 100g, nước 0,5 lít, nấu sôi khoảng ba phút, để nguội mới uống, giúp an thần dễ ngủ.
Lương Y Đinh Công Bảy
Theo SGTT
